Cách gấp chong chóng: 5 kiểu giấy, ống hút, tre, vải nỉ

Chong chóng là món đồ chơi dân gian quen thuộc với trẻ em cả ba miền Bắc, Trung, Nam. Cách gấp chong chóng lại rất đơn giản, không tốn nhiều thời gian, nên bố mẹ hay thầy cô có thể cùng bé làm ngay tại nhà hoặc trên lớp. Bài viết dưới đây hướng dẫn 5 kiểu chong chóng khác nhau: giấy 4 cánh, ống hút, que kem – đũa tre, giấy 2 cánh và vải nỉ. Làm xong, bé có thể thử thêm nhiều món đồ chơi bằng giấy cho bé khác.

Vì sao nên tự làm chong chóng cho bé

Những chiếc chong chóng nhiều màu, món đồ chơi gắn với tuổi thơ của trẻ em Việt Nam — Chong chóng là món đồ chơi gắn với kỷ niệm thời thơ ấu

Một chiếc chong chóng mua sẵn chỉ khoảng 15.000 – 20.000 đồng, không phải khoản tiền lớn. Nhưng khi tự làm chong chóng tại nhà, bố mẹ sẽ yên tâm hơn về nguồn gốc và chất lượng đồ chơi.

Bạn được tự chọn nguyên liệu an toàn và làm chong chóng theo đúng sở thích của con: kiểu dáng, màu sắc, số cánh, kích thước… Bố mẹ cùng trẻ làm đồ chơi cũng là dịp gắn kết tình cảm gia đình. Chong chóng còn là một trong những đồ chơi dân gian cho trẻ mầm non dễ làm nhất.

5 cách gấp chong chóng tại nhà

Bố mẹ và bé chọn một trong các cách dưới đây, tùy nguyên liệu đang có sẵn:

Cách 1: Chong chóng giấy 4 cánh

Dụng cụ cần chuẩn bị: giấy bìa cứng nhiều màu, bút chì, thước kẻ, kéo, băng dính hoặc keo dán, 1 cán cầm (nhựa, sắt hoặc tre). Sau khi chuẩn bị đầy đủ, thực hiện các bước sau:

Bước 1: Cắt và trang trí giấy

Lấy 2 mảnh giấy bìa vuông có màu tùy chọn, cạnh khoảng 17 – 18 cm. Dùng thước kẻ chia đều mảnh giấy thành 4 ô vuông bằng nhau.

Cách gấp chong chóng 4 cánh: kẻ tờ giấy bìa vuông thành 4 ô bằng nhau — Chia khổ giấy thành 4 ô bằng nhau

Tô 4 ô vuông bằng 4 màu khác nhau cho thêm phần bắt mắt.

Bốn ô giấy được sơn 4 màu nổi bật khác nhau — Sơn 4 màu nổi bật

Bước 2: Gấp và cắt giấy

Gấp chéo tờ giấy thành hình tam giác, miết mạnh tay cho nếp rõ; mở ra rồi gấp chéo theo đường chéo còn lại.

Dùng kéo cắt tờ giấy 4 màu dọc theo nếp gấp chéo, từ góc vào gần tâm — Cắt giấy theo đường chéo

Dùng kéo cắt dọc theo các nếp gấp chéo vừa tạo.
Lưu ý: chỉ cắt khoảng ½ đường chéo, không cắt tới tận tâm hình vuông.

Bước 3: Gấp cánh và hoàn thành

Gấp 4 góc giấy (cách một góc lấy một góc) chụm vào tâm chong chóng, rồi dùng băng dính dán cố định 4 đầu.

Cách gấp chong chóng giấy: gấp 4 góc chụm vào tâm tạo 4 cánh — Gấp 4 góc vào tâm

Khoét 1 lỗ nhỏ ở giữa để gắn trục vào cán, bắn keo nến cố định lên trên là xong.

Sơ đồ chong chóng giấy 4 cánh hoàn thành: 4 góc cuộn vào tâm, ghim giữa và que cầm — Chong chóng giấy 4 cánh hoàn thành

Xem thêm: Cách gấp máy bay giấy đơn giản cho bé

Cách 2: Chong chóng bằng ống hút

Làm chong chóng bằng ống hút cần: 1 ống hút nhỏ, dày và cứng; 2 ống hút lớn loại mỏng; băng keo và kéo. Khi đủ nguyên liệu, bạn làm theo 3 bước sau:

Bước 1: Cắt 2 lỗ trên ống hút nhỏ

Gập đôi ống hút lại, dùng kéo cắt 2 hình tam giác ở chỗ gập. Khi mở ống hút ra sẽ được 1 lỗ hình thoi trên thân. Nên để khoảng cách giữa 2 lỗ từ 3 – 4 cm để ống không bị rối khi quay.

Gập đôi ống hút nhỏ và cắt chéo ở chỗ gập để tạo lỗ hình thoi — Cắt chéo chỗ gập của ống hút

Dùng băng dính dán kín 1 đầu ống hút lại để không khí không lọt ra ngoài. Nhớ cắt gọn phần băng dính thừa sau khi dán.

Quấn băng dính bịt kín một đầu ống hút nhỏ — Dùng băng dính dán kín 1 đầu ống

Bước 2: Cắt 2 lỗ thông nhau cho ống hút lớn

Gấp đôi từng ống hút lớn loại mỏng, dùng kéo cắt chéo cả 2 bên để lỗ nhìn thông sang mặt bên kia.

Cắt lỗ thông hai mặt trên ống hút lớn loại mỏng — Cắt lỗ thông hai mặt trên ống hút lớn

Ép chặt 2 đầu ống hút lớn và dán kín bằng băng keo; ở mỗi đầu cắt 1 khe tam giác lệch bên nhau (ống 1 cắt bên phải, ống 2 cắt bên trái).

Hai đầu ống hút lớn được ép dẹt và dán chặt bằng băng keo — Dán chặt 2 đầu ống hút

Bước 3: Lắp ống hút nhỏ vào 2 ống hút lớn

Khéo léo luồn ống hút nhỏ qua 2 lỗ đã cắt của ống hút lớn ở bước 2. Lần lượt kéo 2 ống hút lớn tới đúng 2 vị trí lỗ đã cắt ở bước 1.

Để ống hút lớn không bị lệch khi quay, dán thêm một vòng băng keo đệm ở 2 điểm giao nhau giữa ống lớn và ống nhỏ. Thổi vào đầu hở của ống hút nhỏ, bé sẽ thấy 2 ống hút lớn quay tít.

Chong chóng ống hút hoàn thành: hai ống hút lớn luồn vào trục ống hút nhỏ — Luồn các ống hút lớn vào trục quay

Nếu bé thích món này, bố mẹ có thể tham khảo thêm nhiều ý tưởng làm đồ chơi bằng ống hút khác.

Cách 3: Chong chóng tre từ que kem

Nguyên liệu làm chong chóng tre tại nhà gồm: thanh tre đã vót nhẵn hoặc đũa tre, ống hút trà sữa loại to, 2 que kem đã rửa sạch, khoan tay, súng bắn keo, 1 cuộn chỉ hoặc dây mảnh. Các bước thực hiện:

Bước 1: Dùng bút chì và thước kẻ đánh dấu 2 đường song song dài khoảng 3 cm ở đầu mỗi que kem.

Hai que kem được kẻ 2 đường song song ở đầu que để làm chong chóng tre — Đánh dấu 2 đường song song trên đầu que kem

Bước 2: Dùng dao rọc giấy hoặc kéo khoét bỏ phần gỗ nằm giữa 2 đường đã đánh dấu (bước này người lớn nên làm).

Hai que kem đã khoét rãnh dọc ở đầu, bên cạnh là phần gỗ vừa cắt bỏ — Khoét rãnh ở đầu que kem

Bước 3: Ghép 2 que kem với nhau ở 2 rãnh vừa khoét, chỉnh sao cho chỗ nối vừa khít và chắc chắn.

Hai que kem lồng vào nhau ở phần rãnh tạo thành cánh quạt — Ghép 2 que kem ở phần rãnh

Bước 4: Cắm đũa tre vào chỗ nối của 2 que kem ở bước 3. Nếu đầu đũa to quá, hãy vót cho đầu đũa nhỏ lại.

Đầu đũa tre cắm xuyên qua chỗ nối của hai que kem — Cắm đũa tre vào chỗ nối que kem

Bước 5: Dùng khoan tay tạo 1 lỗ nhỏ trên thân đũa tre để luồn sợi dây qua, rồi quấn dây quanh thân đũa sao cho khi kéo, chong chóng không bị kẹt, mắc.

Sợi dây xanh luồn qua lỗ khoan và quấn nhiều vòng quanh thân đũa tre — Luồn dây qua lỗ và quấn quanh thân đũa

Bước 6: Luồn ống hút trà sữa loại to vào phần thân đũa tre làm tay cầm để chong chóng xoay tự do khi giật dây.

Cách gấp chong chóng tre hoàn thành với cánh que kem, trục đũa tre và tay cầm ống hút — Chong chóng tre khi hoàn thành

Xem thêm: Cách gấp tên lửa bằng giấy cho bé

Cách 4: Chong chóng giấy 2 cánh

Làm Chong Chóng giấy 2 cánh cần chuẩn bị khá ít dụng cụ, bố mẹ mua sẵn giấy trắng hoặc giấy thủ công có nhiều màu sắc và một cây kéo. Các bước thực hiện chi tiết như sau:

Bước 1: Dùng kéo thủ công cắt giấy thành một dải hình chữ nhật khoảng 3 x 20 cm. Cắt đôi một nửa dải giấy theo chiều dọc để tạo thành 2 cánh chong chóng.

Cách gấp chong chóng 2 cánh: cắt dọc nửa trên dải giấy xanh — Cắt đôi một nửa dải giấy

Bước 2: Ở nửa dưới dải giấy, cắt một đường ngang ngắn tương tự nhưng không cắt đứt, giữ lại phần nối với 2 cánh. Sau đó gập đôi nửa dưới theo chiều dọc để phần thân chắc chắn hơn — đây chính là thân chong chóng.

Gập đôi nửa dưới dải giấy theo chiều dọc để làm thân chong chóng 2 cánh — Gập đôi nửa dưới làm thân chong chóng

Bước 3: Bẻ 2 cánh ở phần trên sang 2 bên, ngược chiều nhau, rồi bẻ cong nhẹ phần đuôi để cầm tay. Vậy là bố mẹ đã hoàn thành chiếc chong chóng giấy 2 cánh cho bé.

Sơ đồ chong chóng giấy 2 cánh: thân gập đôi, 2 cánh bẻ ngược chiều nhau — Chong chóng giấy 2 cánh đơn giản

Cách 5: Chong chóng bằng vải nỉ

Cách làm chong chóng bằng vải nỉ tương tự chong chóng giấy, chỉ khác nguyên liệu: vải nỉ, cán (tre, gỗ, nhựa…), ghim, keo dán, kìm và kéo. Quy trình gồm 4 bước:

Bước 1: Cắt tấm vải nỉ thành hình vuông, bố mẹ tự chọn kích thước to, nhỏ theo sở thích.

Tấm vải nỉ màu được cắt thành hình vuông để làm chong chóng — Chọn 1 tấm vải nỉ có kích thước phù hợp

Bước 2: Gấp hình vuông vừa cắt thành hình tam giác, rồi gấp đôi hình tam giác đó thêm một lần nữa để có các nếp chéo.

Hai tấm vải nỉ đỏ và vàng đã cắt 4 đường chéo từ góc vào gần tâm — Tấm nỉ đã cắt 4 góc theo nếp chéo

Bước 3: Mở tấm vải ra, dùng kéo cắt khoảng ½ theo các nếp chéo ở 4 góc. Sau đó kéo 4 góc (cách một góc lấy một góc) chụm vào tâm tấm vải.

Kéo các góc vải nỉ chụm vào tâm để tạo cánh chong chóng — Gấp các góc vào tâm

Bước 4: Dùng ghim cố định tâm chong chóng vào cán, bấm chặt ghim lại bằng kìm. Cắt bỏ hết phần ghim thừa để bé không bị đâm vào tay khi chơi.

Chong chóng vải nỉ nhiều màu hoàn thành, gắn trên cán cầm — Chong chóng vải nỉ khi hoàn thành

Lưu ý an toàn khi làm chong chóng

5 cách làm chong chóng trên đều đơn giản, nguyên liệu dễ tìm. Tuy vậy, bố mẹ nên lưu ý vài điểm nhỏ sau:

Cán chong chóng bằng tre hoặc đũa cần kiểm tra bề mặt, mài thật nhẵn, loại bỏ dằm vì rất dễ đâm vào tay bé khi chơi.
Đồ dùng tái sử dụng như que kem, ống hút hay đũa phải rửa sạch, phơi khô trước khi dùng.
Kéo, dao, khoan tay, súng bắn keo nến (keo rất nóng) và ghim nên do người lớn sử dụng, cất xa tầm tay bé sau khi làm xong.

Chúc bố mẹ và bé có những giờ làm chong chóng thật vui! Sau khi làm xong, bé có thể tô màu, dán hình ngộ nghĩnh lên cánh rồi mang ra chỗ có gió để ngắm chong chóng quay.

Vì sao nên tự làm chong chóng cho bé