Ban biên tập Smartbaby.com.vnCách làm đồ chơi sáng tạo từ phế liệu là hoạt động rất hợp cho những buổi bố mẹ và bé ở nhà: chai nhựa, cốc giấy, hộp sữa chua, nắp chai… vốn định bỏ đi đều có thể thành món đồ chơi ngộ nghĩnh. Bé được tự tay cắt, dán, tô màu, đồng thời học thói quen tiết kiệm và tái chế ngay trong gia đình.
Dưới đây là 6 món dễ làm với vật liệu có sẵn trong nhà, mỗi món có phần chuẩn bị, các bước thực hiện và lưu ý an toàn. Nếu thầy cô đang tìm ý tưởng cho góc chơi trong lớp, hãy xem bài đồ chơi mầm non làm từ phế liệu cho lớp học với các món được sắp xếp theo từng góc.
6 cách làm đồ chơi sáng tạo từ phế liệu cùng bé tại nhà
Làm hộp bút từ chai nhựa
Hộp bút từ chai nhựa vừa là món đồ thủ công, vừa giúp bé tự sắp xếp bút màu gọn gàng sau mỗi lần vẽ. Có thể làm một ống bút hình thỏ như trong ảnh, hoặc ghép 4 chai thành hộp bút nhiều ngăn theo các bước dưới đây.
Chuẩn bị:
- Kéo
- Hai miếng bìa cứng (khoảng 50×50 cm)
- 4 chai nước suối 500 ml
- Súng bắn keo (người lớn sử dụng)
- Giấy màu, nhãn dán hoặc sơn
- Bút vẽ
- Compa
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Đánh dấu chai nước ở các độ cao khác nhau theo ý muốn rồi cắt. Dán băng dính quanh miệng cắt cho khỏi sắc tay.
- Bước 2: Dùng compa vẽ trên bìa cứng các hình tròn bằng đường kính đáy chai rồi cắt ra, sau đó dán chúng lại với nhau làm đế.
- Bước 3: Dùng giấy màu dán lên miếng bìa hình tròn.
- Bước 4: Dùng giấy sticker bọc cả trong và ngoài thân chai, hoặc dùng giấy trắng để bé vẽ hình tùy thích.
- Bước 5: Người lớn dùng keo dán 4 đáy chai vào đế bìa cứng là hoàn thành.
Làm gà con từ hộp sữa chua
Nhà có bé ăn sữa chua hằng ngày thì vỏ hộp là nguồn vật liệu dồi dào nhất. Chỉ cần rửa sạch, để khô là bé có thể biến chúng thành gà con, heo con, chim công… Muốn có thêm mẫu, bố mẹ tham khảo bài làm đồ chơi từ hộp sữa chua.
Chuẩn bị:
- 1 hộp sữa chua rửa sạch, để khô
- 1 miếng xốp màu
- 1 cặp cúc áo làm mắt
- 1 ít lông vũ màu, keo dán
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Dùng kéo cắt xốp thành những hình tam giác rồi dán lên hộp sữa chua làm mỏ gà con.
- Bước 2: Dùng keo gắn thật chắc 2 cúc áo làm mắt. Với bé dưới 3 tuổi, nên vẽ mắt bằng bút thay cho cúc áo.
- Bước 3: Gắn đuôi lông cho chú gà là hoàn thành món đồ chơi ngộ nghĩnh.
Làm heo tiết kiệm từ chai nhựa
Heo tiết kiệm là món vừa để chơi vừa dùng được thật: bé tự làm “ống heo” rồi tập bỏ tiền lẻ hằng ngày, bố mẹ có thể nhân dịp này dạy con thói quen tiết kiệm.
Chuẩn bị:
- Chai nhựa 2–3 lít rửa sạch
- Màu sơn (sơn lọ hoặc sơn xịt; sơn xịt do người lớn dùng ở nơi thoáng khí)
- Dao rọc giấy (người lớn sử dụng)
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Sơn màu lên chai nhựa cả thân và nắp.
- Bước 2: Khi sơn khô, dùng cọ vẽ mắt, chân, đuôi chú heo.
- Bước 3: Người lớn cắt một khe nhỏ hình chữ nhật trên lưng heo để bỏ tiền vào, dán băng dính quanh mép khe cho khỏi sắc.
Làm con vật dễ thương từ nắp chai
Nắp chai nhựa nhiều màu dễ biến thành cá, rùa, ếch, cừu… giúp bé nhận biết các con vật quen thuộc. Dưới đây là cách làm chú mèo; muốn có thêm mẫu, xem bài làm đồ chơi từ nắp chai nhựa.
Chuẩn bị:
- Nắp chai nhựa
- Giấy màu
- Kéo
- Keo dán
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Rửa sạch nắp chai và để khô.
- Bước 2: Cắt giấy màu xanh thành một dải hình chữ nhật vừa đủ viền quanh nắp chai rồi dán cố định.
- Bước 3: Cắt tiếp giấy màu xanh thành hình tròn bằng mặt nắp chai, bôi keo và dán lên.
- Bước 4: Cắt 2 hình tam giác màu xanh dán lên trên nắp chai làm tai mèo.
- Bước 5: Dùng giấy đen cắt râu mèo.
- Bước 6: Cắt một hình tam giác nhỏ bằng giấy đen dán lên nắp chai làm mũi mèo.
- Bước 7: Cắt giấy đen làm mắt mèo, hoặc dùng mắt nhựa đồ chơi là hoàn thành chú mèo đáng yêu.
Lưu ý: nắp chai là vật nhỏ, trẻ dưới 3 tuổi có thể cho vào miệng và bị hóc. Với bé nhỏ, nên dán các con vật nắp chai lên một tấm bìa lớn và chỉ cho bé chơi khi có người lớn bên cạnh.
Làm bảng chữ cái từ nắp chai nhựa
Bảng chữ cái nắp chai giúp bé 5–6 tuổi vừa chơi vừa làm quen mặt chữ: bố mẹ đọc một chữ, bé tìm nắp chai có chữ đó và đặt vào đúng ô trên bảng. Cách làm rất đơn giản:
Chuẩn bị:
- Bảng gỗ hoặc tấm bìa cứng hình chữ nhật
- 29 nắp chai nhựa
- Bút lông dầu hoặc bút nước
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Chuẩn bị 29 nắp chai nhựa (đủ 29 chữ cái tiếng Việt), rửa sạch và để ráo nước.
- Bước 2: Dùng bút viết mỗi chữ cái lên một nắp chai.
- Bước 3: Kẻ lưới đủ 29 ô trên tấm bảng (ví dụ 6 hàng, mỗi hàng 5 ô, dư 1 ô) và viết chữ cái tương ứng vào từng ô. Có thể dán cố định nắp chai lên bảng, hoặc để rời cho bé tìm và đặt nắp vào đúng ô như một trò chơi ghép chữ.
Làm con vật từ thìa sữa chua
Những chiếc thìa nhựa đi kèm hộp sữa chua thường bị bỏ đi ngay sau khi ăn, nhưng chỉ cần gom vài chiếc là bé có thể làm thỏ, gà con với cách làm cực kỳ đơn giản:
Chuẩn bị:
- Thìa sữa chua
- Màu nước hoặc sơn
- Kéo
- Bút vẽ
- Keo dán
- Dây kẽm lông (dây có lõi thép)
- Bìa carton, nắp chai, ruy băng, bông gòn màu
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Cắt bớt phần cán thìa nếu quá dài rồi vẽ hình trang trí cho đẹp mắt.
- Bước 2: Tô màu thìa, dán mắt và vẽ mặt con vật lên phần lòng thìa.
- Bước 3: Uốn dây kẽm lông thành hình tai thỏ rồi gắn vào đầu thìa. Người lớn nhớ gập kín hai đầu dây để lõi thép không đâm vào tay bé.
- Bước 4: Đặt nắp chai lên bìa carton, vẽ theo viền nắp thành hình tròn rồi cắt ra.
- Bước 5: Dán hình tròn vào cán thìa sát đầu thìa làm thân con vật, thắt ruy băng thành chiếc nơ ở cổ, gắn hai cục bông lên thân làm chân.
Phế liệu nào trong nhà dùng làm đồ chơi cho bé được?
Hầu hết đồ bỏ đi trong gia đình đều có thể thành nguyên liệu làm đồ chơi, miễn là sạch và không sắc cạnh. Bố mẹ có thể để sẵn một chiếc thùng “đồ tái chế” để cả nhà bỏ vào mỗi khi có vật liệu dùng được:
- Giấy và bìa: lõi giấy vệ sinh, hộp bánh, thùng carton, giấy báo… dễ cắt dán, hợp làm tên lửa, ô tô, nhà cửa. Bố mẹ có thể xem thêm cách làm đồ chơi bằng bìa cát tông để tận dụng thùng giấy cũ.
- Nhựa: chai nước, can, hộp và thìa sữa chua, nắp chai… bền, chịu nước, hợp làm chậu cây, hộp bút, đồ chơi thả nổi. Mép cắt chai nhựa khá sắc nên người lớn cắt và dán băng dính viền mép. Ống hút đã dùng cũng tận dụng được, bố mẹ tham khảo thêm các cách làm đồ chơi bằng ống hút như con sâu, xích đu tí hon.
- Vải và len vụn: quần áo cũ, tất lẻ đôi có thể khâu thành búp bê, rối tay, bóng vải mềm.
- Vật liệu thiên nhiên: lá khô, cành nhỏ, vỏ ốc, quả thông… hợp làm tranh dán, con vật.
Nên tránh dùng: mảnh thủy tinh, sành sứ; lon kim loại có mép sắc (nếu dùng phải dán kín mép); chai, hộp từng đựng hóa chất, thuốc tẩy, thuốc trừ sâu; pin cúc áo và nam châm nhỏ.
Lưu ý an toàn khi làm đồ chơi từ phế liệu cùng bé
- Rửa sạch, phơi khô mọi vỏ hộp, chai lọ trước khi làm để tránh nấm mốc và mùi.
- Dao rọc giấy, kéo nhọn, súng bắn keo nến (keo nóng dễ gây bỏng) do người lớn giữ và thao tác; bé chỉ dùng kéo đầu tròn và keo sữa, hồ dán.
- Với trẻ dưới 3 tuổi, tránh các chi tiết nhỏ rời như nắp chai, cúc áo, mắt nhựa, hạt cườm; nếu dùng phải dán thật chắc hoặc vẽ thay.
- Chọn sơn, màu nước dành cho trẻ em và để đồ chơi khô hẳn rồi mới cho bé chơi.
- Thỉnh thoảng kiểm tra lại đồ chơi, bỏ đi khi bị nứt, vỡ hoặc bong keo.
Lợi ích khi bố mẹ cùng bé làm đồ chơi tái chế
Tự làm và chơi với đồ chơi tái chế mang lại nhiều lợi ích cho bé:
- Phát triển tư duy sáng tạo: từ cùng một vỏ chai, bé có thể nghĩ ra nhiều hình dạng, kích thước và công dụng khác nhau.
- Rèn kỹ năng giải quyết vấn đề: đồ chơi tự làm không có sẵn “hướng dẫn sử dụng”, bé phải tự nghĩ cách chơi và cách sửa khi hỏng.
- Biến việc học thành trò chơi: đồ chơi tái chế có thể dùng để xây dựng, đo lường, phân loại, đếm số, học chữ…
- Hiểu về bảo vệ môi trường: bé thấy đồ bỏ đi vẫn còn giá trị, từ đó biết tiết kiệm và hạn chế xả rác.
- Khéo tay hơn: cắt, dán, tô màu, xỏ dây giúp bé rèn vận động tinh của đôi tay.
- Gắn kết gia đình: cùng bố mẹ, anh chị em hoàn thành một món đồ chơi giúp bé học cách hợp tác, chia sẻ ý kiến và kiên nhẫn đến cùng.
- Biết quý trọng đồ vật: bé hiểu giá trị của vật liệu cũ và ít lãng phí hơn.
- Tự tin và tự hào: khi tự tay làm ra món đồ chơi của mình, bé vui vẻ và mạnh dạn thử những ý tưởng mới.
Câu hỏi thường gặp
Bé mấy tuổi có thể cùng bố mẹ làm đồ chơi từ phế liệu?
Khoảng 2–3 tuổi, bé đã có thể tham gia những việc đơn giản như bóc dán giấy, tô màu, xếp nắp chai khi có người lớn hướng dẫn. Bé 4–6 tuổi có thể tự cắt bằng kéo đầu tròn, dán keo và trang trí. Các khâu cắt chai nhựa, dùng dao, dùng keo nến luôn do người lớn làm.
Làm đồ chơi tái chế ở nhà cần chuẩn bị dụng cụ gì?
Chỉ cần kéo đầu tròn, keo sữa hoặc hồ dán, băng dính, giấy màu, bút màu, màu nước; người lớn chuẩn bị thêm dao rọc giấy, kéo lớn và súng bắn keo. Phần còn lại là vỏ hộp, chai lọ, cốc giấy sẵn có trong nhà.
Chỉ với vài vỏ chai, cốc giấy, bố mẹ và bé đã có một buổi chơi vui và những món đồ chơi của riêng mình. Khi đã quen tay, cả nhà có thể thử thêm nhiều cách làm đồ chơi cho bé với giấy, que kem, lá cây…
